Zgodnie z definicją medyczną “uzależnieniem nazywamy kompleks zjawisk fizjologicznych, behawioralnych i poznawczych, wśród których przyjmowanie substancji lub grupy substancji dominuje nad innymi zachowaniami, które miały poprzednio dla pacjenta większą wartość”. Jaki jest wpływ cukru na nasz mózg?
Bardzo często możemy usłyszeć, że cukier uzależnia. Zgodnie z definicją uzależnienie od cukru powinno polegać na przyjmowaniu (spożywaniu) cukru w czystej postaci. Czy rzeczywiście tak jest?
Uzależnienie od cukru
Wyobraź sobie, że jesteś uzależniony. Czy są takie momenty, w których otwierasz papierową paczkę z cukrem i spożywasz go łyżeczką? Czy zdarza Ci się wziąć cukiernicę i jeść cukier tak, jak łyżką zupę? Jeśli nie, to nie jesteś uzależniony od cukru. Jeśli byłbyś uzależniony od cukru, spożywałbyś go łyżeczką, podobnie jak narkoman sięgając po narkotyk (konkretną substancję).
Przeprowadzono wiele eksperymentów na szczurach. Zauważono, że szczury mając stały dostęp do cukru, przestają się nim interesować. W przypadku postu trwającego do 12-16 godzin, przez kolejne 8-12h następuje zwiększone spożycie cukru przez szczury (cukru, nie produktów zawierających cukier jak np. batoniki, ciastka). Analogicznie możemy pomyśleć o ludziach i w tym przypadku stały dostęp do cukru będzie bardziej wymierny. Jeśli ludzie mieliby stały dostęp do niego (w cukierniczce/ w paczce), to czy jedliby go łyżeczką? Sytuacja trudna do wyobrażenia i zdaje się być… mało realna.
Zauważono u szczurów, że dodanie substancji do cukru pogarszającej ich stan zdrowia powoduje, że szczury przestają się nim interesować. Naukowiec James Krieger porównał taką sytuację do ludzi. Gdyby do słodkiego zwodziciela dodano substancję powodującą okropne wzdęcia po spożyciu nawet najmniejszej ilości, ludzie przestaliby go spożywać. Tymczasem narkomani nie przestają brać substancji, pomimo tylu negatywnych skutków ubocznych. Tak nie dzieje się z cukrem.
A może cukier nie uzależnia?
Jako ciekawostka, już w 1939 roku udowodniono, że cukier nie uzależnia. Szczury mające dostęp do napoju z cukrem piją go do pewnego momentu, a potem przestają. Jeśli zawartość cukru w napoju była wysoka, szczury piły mniej i szybko przestały się nim interesować. Gdyby cukier uzależniał, wówczas szczury nie rezygnowałyby z picia słodzonego napoju, pomimo wysokiej koncentracji cukru, a tak się nie działo.
Nie da się zaprzeczyć, że cukier jest bardzo smaczny. Cukier podnosi poziomy dopaminy, kontrolujący ośrodek nagrody i przyjemności w mózgu w sposób podobny do wielu narkotyków, jednak nie uzależnia tak, jak narkotyki.
Otyłości i nadwagi nie powinno się tłumaczyć uzależnieniem od cukru, bo takie nie istnieje. To brak samokontroli i złe nawyki powodują, że spożywamy cukier, do czego trudno nam się przyznać. Warto postawić na zdrowe przekąski, które nas nasycą, a sam cukier zamienić na zdrowe słodziki.
Bibliografia:
- https://www.narkomania.org.pl/czytelnia/biologiczne-podstawy-uzaleznien/
- https://www.addictioncenter.com/addiction/addiction-vs-dependence/
- Westwater ML, Fletcher PC, Ziauddeen H. Sugar addiction: the state of the science. European Journal of Nutrition. 2016;55(Suppl 2):55-69. doi:10.1007/s00394-016-1229-6.
- Curt P. Richter, Kathryne H. Campbell, SUCROSE TASTE THRESHOLDS OF RATS AND HUMANS, Published in print 31 December 1939
Autorką tego artykułu jest Karolina Gołaś. Doradca żywieniowy, studentka dietetyki, szczególnie zainteresowana dietetyką sportową oraz kliniczną. Wyznaje holistyczne podejście do człowieka poprzez zdrowe odżywianie, sport, sen, odpoczynek i równowagę psychiczną w celi poprawy sprawności i kondycji, samopoczucia, leczenia chorób dietozależnych i dolegliwości.
Po godzinach miłośniczka treningu siłowego, biegania i wszelkiej aktywności ruchowej. Prowadzi bloga Analityka Dietetyczna, lubi mięso i dobrą kawę ;)